حقوق کارگر در قانون کار باید بهصورت دقیق و تفکیکشده (مزد پایه + مزایای قانونی) نوشته شود؛ چون کارفرما طبق قانون کار ایران اجازه ندارد مبلغی کمتر از حداقل مصوب شورای عالی کار در قرارداد درج کند.
همچنین حقوق کارگر فقط یک عدد ثابت نیست و معمولاً شامل مزایایی مثل حق مسکن، بن خواربار، حق اولاد (در صورت شرایط)، پایه سنوات، اضافهکاری و بیمه اجباری نیز میشود. اگر این موارد شفاف و درست در قرارداد ذکر نشوند، در زمان رسیدگی اداره کار میتواند باعث اختلاف و حتی ضرر مالی برای کارگر یا کارفرما شود.
در این مقاله بهصورت کاربردی توضیح میدهیم بند حقوق و مزایا چگونه باید نوشته شود و نمونه متن آماده ارائه میکنیم تا قرارداد شما بدون ابهام و کاملاً مطابق قانون تنظیم شود.
آنچه در این مطلب خواهید خواند:
حقوق کارگر در قرارداد چیست؟
حقوق کارگر در قانون کار به مجموعه پرداختیهایی گفته میشود که کارگر در مقابل انجام کار دریافت میکند و باید بهصورت شفاف در قرارداد کار درج شود. در قانون کار ایران، این پرداختیها فقط «حقوق پایه» نیست؛ بلکه شامل تمام مبالغ و مزایایی است که کارگر بهصورت نقدی یا غیرنقدی دریافت میکند.
طبق قانون کار، اصطلاحی که برای مجموع دریافتی کارگر استفاده میشود «حقالسعی» است. یعنی هر مبلغی که کارگر در قبال کار دریافت میکند (چه مستقیم مثل حقوق پایه و چه غیرمستقیم مثل مزایا) در این تعریف قرار میگیرد.
تعریف حقالسعی در قانون کار
بر اساس ماده ۳۴ قانون کار، حقالسعی شامل همه دریافتیهای کارگر است؛ مثل:
- مزد یا حقوق پایه
- مزایای ثابت و مستمر (مثل حق مسکن و بن)
- مزایای متغیر (مثل اضافه کاری یا پاداش)
- مزایای غیرنقدی (مثل غذا، سرویس یا کمکهزینهها)
بنابراین وقتی صحبت از «حقوق کارگر در قرارداد» میشود، منظور فقط یک عدد ثابت نیست، بلکه باید تمام اجزای حقالسعی مشخص و جداگانه ذکر شوند تا در آینده اختلاف و سوءبرداشت ایجاد نشود.
تفاوت «حقوق پایه» با «حقوق و مزایا» در قرارداد
خیلیها اشتباه میکنند و در قرارداد فقط یک عدد به عنوان حقوق مینویسند. در حالی که:
حقوق پایه (مزد) = مبلغ اصلی توافق شده برای کار انجام شده (ماهانه/روزانه/ساعتی)
حقوق و مزایا (حقالسعی) = حقوق پایه + مزایای قانونی + پرداختهای متغیر + فوقالعادهها
به همین دلیل، نوشتن دقیق حقوق و مزایا در قرارداد هم به نفع کارگر است (برای مطالبه حقوق کامل) و هم به نفع کارفرما (برای جلوگیری از جریمه یا شکایت اداره کار).
چرا نوشتن حقوق کارگر در قرارداد مهم است؟
نوشتن دقیق حقوق و مزایا در قرارداد کار، چند نتیجه مهم دارد:
۱) جلوگیری از اختلاف و شکایت
اگر مبلغ حقوق، مزایا، اضافه کاری یا بیمه مشخص نباشد، در صورت اختلاف، اداره کار معمولاً به نفع کارگر رأی میدهد.
۲) تعیین دقیق مبنای بیمه و مالیات
مبلغ حقوق و مزایا مشخص میکند که:
- بیمه تامین اجتماعی چگونه رد شود
- مالیات حقوق چگونه محاسبه شود
- عیدی، سنوات و مرخصی بر چه مبنایی پرداخت شود
۳) جلوگیری از ثبت حقوق کمتر از حداقل قانونی
طبق قانون کار، حداقل حقوق هر سال اعلام میشود و کارفرما اجازه ندارد مبلغی کمتر از حداقل مصوب را در قرارداد ثبت کند.
حداقل حقوق کارگر در قرارداد چگونه تعیین میشود؟
حداقل حقوق کارگر در قانون کار عددی نیست که کارفرما یا کارگر آزادانه هر مبلغی را برای آن تعیین کنند؛ بلکه حداقل مزد هر سال توسط شورای عالی کار تصویب و ابلاغ میشود و همه کارفرماها موظفاند در قرارداد، دستکم همان حداقل را رعایت کنند.
به زبان ساده:
قرارداد کار نمیتواند حقوقی کمتر از حداقل مصوب اداره کار داشته باشد.
حتی اگر کارگر خودش رضایت دهد یا امضا کند، باز هم از نظر قانون معتبر نیست.
مبنای قانونی تعیین حداقل حقوق
طبق ماده ۴۱ قانون کار ایران، شورای عالی کار هر سال حداقل مزد را با توجه به دو معیار تعیین میکند:
1) نرخ تورم رسمی
یعنی شرایط اقتصادی کشور و عدد تورم اعلامشده توسط مراجع رسمی.
2) هزینههای حداقل زندگی یک خانواده
یعنی باید حداقل مزد به اندازهای باشد که هزینههای زندگی یک خانوار متوسط را تا حدی پوشش دهد.
نتیجه این ماده این است که:
هر سال حداقل حقوق + مزایا مثل حق مسکن و بن اعلام میشود و لازمالاجراست.
اگر حقوق در قرارداد کمتر از حداقل اداره کار باشد چه میشود؟
این یکی از پرتکرارترین سوالات کاربران است و جوابش روشن است:
اگر حقوق درجشده در قرارداد کمتر از حداقل قانونی باشد، اداره کار آن را قبول نمیکند
و در صورت شکایت، کارفرما مجبور میشود:
- مابهالتفاوت حقوق را پرداخت کند
- مزایا و حق بیمه را اصلاح کند
- و در برخی موارد جریمه یا بدهی بیمه برای او ثبت میشود
پس حتی اگر کارگر قرارداد را امضا کرده باشد، حداقل حقوق قانونی قابل حذف یا کاهش نیست.
اگر کارفرما حقوق، بیمه یا مزایای قانونی را پرداخت نکند، کارگر میتواند از طریق اداره کار پیگیری کند؛ برای آشنایی با مراحل شکایت کارگر از کارفرما، این راهنما را بخوانید.
حداقل حقوق کارگر فقط «مزد پایه» نیست!
خیلیها فکر میکنند حداقل حقوق یعنی فقط پایه حقوق؛ درحالیکه در عمل، حداقل دریافتی کارگر معمولاً شامل این موارد است:
- مزد پایه (حداقل مزد)
- حق مسکن
- بن خواربار
- حق اولاد (در صورت شرایط قانونی)
- پایه سنوات (در صورت تعلق)
- حق بیمه و مزایای قانونی دیگر
بنابراین در قرارداد هم بهتر است حقوق به صورت تفکیکشده نوشته شود تا دقیق و قابل استناد باشد.
قرارداد کار پارهوقت یا ساعتی چطور؟
اگر کارگر پارهوقت یا ساعتی باشد، باز هم اصل قانون پابرجاست:
حقوق او باید بر اساس حداقل دستمزد مصوب و متناسب با ساعات کار محاسبه شود.
مثلاً اگر کارگر نصف ساعات قانونی کار کند، حداقل حقوق او هم متناسب با همان ساعات محاسبه میشود، اما باز هم نمیتواند از نرخ حداقل ساعتی پایینتر باشد.
برای اینکه بدانید در فسخ قرارداد کار چه حقوقی دارید و چه چیزهایی باید تسویه شود، این مقاله را بخوانید.
حقوق و مزایای قانونی که باید در قرارداد کار نوشته شود
حقوق کارگر در قانون کار فقط شامل «مزد پایه» نیست؛ بلکه طبق قانون کار ایران، کارگر علاوه بر حقوق پایه، حق دریافت یکسری مزایا و فوقالعادههای قانونی را هم دارد که باید در قرارداد شفاف درج شوند. اگر این مزایا در قرارداد نوشته نشوند، در صورت اختلاف یا شکایت، اداره کار معمولاً آنها را جزو مطالبات کارگر حساب میکند و کارفرما مجبور به پرداخت میشود.
بهترین روش این است که در قرارداد، حقوق و مزایا را به شکل تفکیکشده و دقیق بنویسید.
۱) مزد پایه (حقوق پایه)
اولین بخش از حقوق کارگر در قرارداد، مزد پایه است که میتواند به صورت:
- حقوق ماهانه
- حقوق روزانه
- حقوق ساعتی
در قرارداد باید مشخص شود:
مبلغ مزد پایه چقدر است
پرداخت ماهانه است یا روزانه
تاریخ پرداخت دقیقاً چه روزی است (مثلاً آخر هر ماه یا پنجم ماه بعد)
نکته مهم: مزد پایه نباید کمتر از حداقل مصوب شورای عالی کار باشد.
۲) مزایای ثابت و مستمر (اجباری/رایج)
این مزایا معمولاً در اکثر قراردادها وجود دارد و باید نوشته شود:
حق مسکن
حق مسکن مبلغی است که هر سال توسط شورای عالی کار تعیین میشود و جزو مزایای ثابت کارگر محسوب میشود.
بن خواربار (بن کارگری)
به عنوان کمک هزینه اقلام مصرفی کارگر پرداخت میشود و معمولاً عدد آن هر سال اعلام میشود.
پایه سنوات
اگر کارگر سابقه کار داشته باشد یا مطابق شرایط تعیینشده سنوات تعلق بگیرد، پایه سنوات باید در قرارداد مشخص باشد.
این مزایا چون مستمر هستند، روی محاسبه موارد زیر اثر میگذارند:
- عیدی
- سنوات پایان کار
- مرخصی
- حق بیمه
۳) حق اولاد (کمک هزینه عائلهمندی)
حق اولاد جزو مزایایی است که در صورت وجود شرایط، کارفرما موظف به پرداخت آن است.
شرط رایج در قانون و مقررات تأمین اجتماعی:
داشتن فرزند واجد شرایط
داشتن سابقه بیمه لازم (معمولاً حداقل ۷۲۰ روز سابقه بیمه)
در قرارداد بهتر است نوشته شود:
«حق اولاد مطابق قانون و در صورت احراز شرایط قانونی پرداخت میگردد.»
۴) اضافه کاری (مزایای متغیر)
اگر کارگر بیش از ساعات قانونی کار کند، اضافه کاری محسوب میشود.
در قرارداد باید مشخص شود:
آیا اضافه کاری با توافق انجام میشود؟
نحوه محاسبه آن چیست؟
پرداخت به صورت ماهانه انجام میشود یا جداگانه؟
طبق قانون کار، اضافه کاری باید با ۴۰٪ اضافه بر مزد عادی محاسبه شود.
یعنی:
مزد یک ساعت اضافه کاری = ۱.۴ × مزد یک ساعت عادی
پیشنهاد مهم: حتماً در قرارداد یک بند روشن برای اضافه کاری بگذارید تا بعداً اختلاف ایجاد نشود.
۵) بیمه تأمین اجتماعی (الزامی)
یکی از مهمترین حقوق کارگر، بیمه تأمین اجتماعی است.
در قرارداد باید ذکر شود که:
کارفرما موظف است از روز اول همکاری، کارگر را بیمه کند
حق بیمه بر اساس مزد و مزایا پرداخت میشود
ننوشتن بیمه یا بیمه نکردن کارگر، یکی از رایجترین دلایل شکایت در اداره کار است.
۶) عیدی و پاداش
هر کارگر مشمول قانون کار، حق دریافت عیدی و پاداش سالانه دارد.
در قرارداد معمولاً نوشته میشود:
«عیدی و پاداش مطابق قانون کار و مصوبههای مربوطه پرداخت میگردد.»
۷) سنوات پایان کار (حق سنوات)
سنوات پایان کار (پایان قرارداد یا اخراج یا تسویه) معمولاً برابر است با:
یک ماه آخرین مزد برای هر سال سابقه
در قرارداد بهتر است ذکر شود:
«سنوات پایان کار مطابق قانون کار و بر اساس آخرین مزد پرداخت میشود.»
۸) مرخصی استحقاقی و حقوق مرخصی
مرخصی هم جزء حقوق کارگر است و باید در قرارداد اشاره شود:
مرخصی سالانه مطابق قانون
مرخصی استعلاجی طبق مقررات تأمین اجتماعی
حقوق مرخصی مطابق مزد و مزایای قانونی پرداخت میشود.
بهترین روش نوشتن حقوق و مزایا در قرارداد
برای اینکه قرارداد کاملاً استاندارد باشد، این ترتیب بهترین است:
- مزد پایه ماهانه/روزانه
- مزایای ثابت: حق مسکن + بن + (پایه سنوات در صورت تعلق)
- مزایای مشروط: حق اولاد (در صورت احراز شرایط)
- مزایای متغیر: اضافه کاری + پاداش
- تعهدات قانونی: بیمه + مالیات + مرخصی + عیدی + سنوات
نمونه متن آماده بند حقوق و مزایا در قرارداد کار
برای اینکه حقوق کارگر در قرارداد به صورت دقیق، شفاف و بدون ابهام نوشته شود، بهتر است بند «حقوق و مزایا» را به شکل استاندارد درج کنید؛ چون این بند یکی از مهمترین قسمتهای قرارداد است و در اختلافات اداره کار، معیار اصلی بررسی خواهد بود.
در ادامه چند نمونه متن آماده (برای قرارداد ماهانه، روزانه و ساعتی) آوردهام که میتوانید مستقیم در قرارداد قرار دهید:
نمونه ۱: متن رسمی بند حقوق و مزایا (قرارداد ماهانه)
ماده …: حقوق و مزایا (حقالسعی)
حقوق و مزایای کارگر/کارمند (حقالسعی) شامل مزد پایه ماهانه به مبلغ …………… ریال میباشد که بهصورت ماهانه و حداکثر تا تاریخ … هر ماه به حساب اعلامی کارگر پرداخت خواهد شد.
علاوه بر مزد پایه، مزایای قانونی و مصوب از جمله حق مسکن، بن خواربار، پایه سنوات (در صورت تعلق)، حق اولاد (در صورت احراز شرایط قانونی)، و سایر مزایای نقدی یا غیرنقدی مطابق مصوبات شورای عالی کار و قوانین مربوطه به کارگر پرداخت میگردد.
پرداخت اضافه کاری در صورت انجام کار اضافی و با توافق طرفین، بر اساس مقررات قانون کار و با رعایت ضریب قانونی محاسبه و پرداخت خواهد شد.
کارفرما موظف است حق بیمه کارگر را طبق مقررات تأمین اجتماعی از ابتدای همکاری پرداخت و کارگر را بیمه نماید.
نمونه ۲: متن بند حقوق و مزایا (قرارداد روزانه)
ماده …: حقوق و مزایا
مزد کارگر به صورت روزانه و به مبلغ …………… ریال تعیین میگردد و پرداخت آن طبق توافق طرفین و در پایان هر ماه / هر هفته انجام میشود.
کلیه مزایای قانونی از جمله حق مسکن، بن خواربار، حق اولاد (در صورت احراز شرایط)، پایه سنوات (در صورت تعلق)، اضافه کاری، بیمه، مرخصی، عیدی و سنوات پایان کار مطابق قانون کار و مصوبات شورای عالی کار محاسبه و پرداخت خواهد شد.
نمونه ۳: متن بند حقوق و مزایا (قرارداد ساعتی / پارهوقت)
ماده …: حقوق و مزایا
مزد کارگر به صورت ساعتی و معادل …………… ریال به ازای هر ساعت کار تعیین میگردد. ساعات کار کارگر مطابق برنامه اعلامی کارفرما بوده و مجموع حقوق دریافتی در هر ماه بر اساس تعداد ساعات کار انجامشده محاسبه و پرداخت میشود.
کلیه مزایا و فوقالعادههای قانونی از جمله حق بیمه، مرخصی، عیدی، سنوات، و سایر مزایای مربوط مطابق قانون کار و مقررات جاری محاسبه و پرداخت خواهد شد.
در صورت انجام اضافه کاری، محاسبه آن مطابق مقررات قانون کار انجام میشود.
اگر قرارداد شما به صورت ساعتی است، پیشنهاد میکنیم راهنمای کامل قرارداد ساعتی را مطالعه کنید.
نمونه ۴: متن کوتاه و استاندارد
حقوق و مزایا:
حقوق و مزایای کارگر شامل مزد پایه و کلیه مزایای قانونی و مصوب شورای عالی کار از جمله حق مسکن، بن خواربار، پایه سنوات (در صورت تعلق)، حق اولاد (در صورت احراز شرایط)، اضافه کاری، بیمه، مرخصی، عیدی و سنوات پایان کار بوده و مطابق قانون کار پرداخت خواهد شد.
نکته مهم که لازم است بدانید: برای جلوگیری از هرگونه اختلاف و سوءبرداشت در آینده، بهتر است در قرارداد کار حقوق و مزایا بهصورت تفکیکشده و شفاف درج شود؛ یعنی به جای اینکه فقط یک مبلغ کلی به عنوان «حقوق» نوشته شود، اجزای حقوق و مزایا (مثل مزد پایه و سایر مزایای قانونی و توافقی) جداگانه مشخص شوند.
این روش باعث میشود قرارداد از نظر قانونی شفافتر باشد، امکان تفسیرهای متفاوت کاهش پیدا کند و در صورت رسیدگی توسط اداره کار، کارفرما و کارگر با مشکل یا ابهام مواجه نشوند. همچنین تفکیک دقیق حقوق و مزایا، مبنای درستتری برای محاسبه مواردی مثل بیمه، عیدی، سنوات و اضافه کاری ایجاد میکند.
جدول اجزای حقوق کارگر در قرارداد (لیست کامل + مبالغ سال ۱۴۰۴)
یکی از بهترین روشها برای اینکه بند «حقوق و مزایا» در قرارداد کار شفاف، قانونی و قابل دفاع در اداره کار باشد، این است که اجزای حقوق کارگر را بهصورت تفکیکشده درج کنید. این کار باعث میشود هم کارگر دقیقاً بداند چه دریافتیهایی دارد و هم کارفرما در زمان رسیدگی، با ابهام و تفسیرهای مختلف روبهرو نشود.
در سال ۱۴۰۴ بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حداقل اجزای حقوق و مزایای کارگر شامل موارد زیر است:
اجزای حقوق کارگر در قرارداد (۱۴۰۴)
مزد پایه روزانه: ۳,۴۶۳,۶۵۶ ریال
مزد پایه ماهانه (مبنای ۳۰ روز): ۱۰۳,۹۰۹,۶۸۰ ریال
بن خواربار (کمکهزینه اقلام مصرفی): ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ ریال (ماهانه)
حق مسکن: ۹,۰۰۰,۰۰۰ ریال (ماهانه)
حق اولاد (برای هر فرزند): ۱۰,۳۹۰,۹۶۸ ریال (ماهانه)
پایه سنوات (برای کارگر دارای حداقل یک سال سابقه): ۲,۸۲۰,۰۰۰ ریال (ماهانه)
اضافه کاری و ساعات کار در قرارداد چگونه نوشته و محاسبه میشود؟
یکی از مهمترین بخشهای مرتبط با حقوق کارگر در قرارداد، موضوع ساعات کار قانونی و اضافه کاری است. چون اگر ساعات کار و نحوه محاسبه اضافه کاری در قرارداد مشخص نباشد، در زمان اختلاف یا رسیدگی اداره کار، معمولاً کارفرما موظف به پرداخت اضافه کاری بر اساس معیارهای قانونی میشود حتی اگر در قرارداد چیزی نوشته نشده باشد.
در ادامه، هم ساعات کار قانونی را توضیح میدهیم و هم نحوه محاسبه اضافه کاری و همچنین یک نمونه متن آماده برای درج در قرارداد ارائه میکنیم.
۱) ساعات کار قانونی طبق قانون کار ایران
طبق قانون کار، ساعات کار استاندارد کارگر به صورت زیر تعریف میشود:
ساعات کار روزانه: حداکثر ۸ ساعت
ساعات کار هفتگی: حداکثر ۴۴ ساعت
یعنی اگر کارگری بیشتر از این مقدار کار کند، آن بخش اضافه، اضافه کاری محسوب میشود (مگر در موارد خاص یا مشاغل استثنا).
۲) اضافه کاری چیست و چه زمانی قانونی است؟
اضافه کاری یعنی کار کردن بیش از ساعات قانونی (۴۴ ساعت در هفته یا ۸ ساعت در روز).
اما نکته مهم این است که اضافه کاری در قانون کار:
باید با توافق کارگر انجام شود
نباید به صورت دائمی و اجباری تحمیل شود
باید مبلغ جداگانه و بیشتر از ساعت کار عادی برای آن پرداخت شود
بنابراین بهتر است در قرارداد، صریح نوشته شود که:
- اضافه کاری فقط با توافق انجام میشود
- مبلغ آن طبق قانون پرداخت میشود
۳) فرمول محاسبه اضافه کاری در قانون کار
در قانون کار، اضافه کاری باید با ۴۰٪ افزایش نسبت به مزد عادی پرداخت شود.
یعنی:
مزد هر ساعت اضافه کاری = ۱.۴ × مزد هر ساعت عادی
محاسبه مزد ساعتی از حقوق ماهانه
اگر کارگر حقوق ماهانه میگیرد، برای محاسبه اضافه کاری معمولاً مزد ساعتی اینطور محاسبه میشود:
مزد ساعتی = حقوق ماهانه ÷ ۲۲۰
(چون مبنای ساعات کار ماهانه معمولاً حدود ۲۲۰ ساعت در نظر گرفته میشود.)
بعد از آن:
اضافه کاری ساعتی = مزد ساعتی × ۱.۴
این فرمول در قرارداد لازم نیست عددی نوشته شود، اما بهتر است روش محاسبه و ضریب قانونی ذکر شود.
۴) آیا اضافه کاری محدودیت دارد؟
بله، قانون کار برای جلوگیری از فشار زیاد به کارگر، محدودیت هم گذاشته است:
اضافه کاری نباید بیش از حدی باشد که به سلامتی و توان کارگر آسیب بزند
و در بسیاری از کارگاهها، عرف و مقررات، سقف مشخصی برای آن تعیین میکنند.
۵) نمونه متن آماده بند ساعات کار و اضافه کاری (قابل کپی در قرارداد)
این نمونه متن کاملاً رسمی و «اداره کار پسند» است:
بند ساعات کار
ساعات کار کارگر مطابق قانون کار، روزانه … ساعت و هفتگی حداکثر ۴۴ ساعت میباشد و برنامه کاری از سوی کارفرما اعلام میگردد.
بند اضافه کاری
انجام اضافه کاری صرفاً با توافق کارگر و در موارد مورد نیاز کارگاه امکانپذیر بوده و دستمزد اضافه کاری مطابق مقررات قانون کار و با رعایت ضریب قانونی (۴۰٪ افزایش نسبت به مزد عادی) محاسبه و پرداخت خواهد شد.
بیمه و کسورات حقوق در قرارداد کار (بیمه، مالیات و سهمها)
یکی از مهمترین موضوعات مرتبط با حقوق کارگر در قرارداد، بحث بیمه و کسورات قانونی است. چون حتی اگر مبلغ حقوق در قرارداد مشخص باشد، اما بیمه و کسورات درست رعایت نشود، کارگر میتواند در اداره کار یا سازمان تأمین اجتماعی شکایت کند و کارفرما علاوه بر پرداخت حق بیمه معوق، با جریمه و بدهی مواجه شود. به همین دلیل، بهتر است در قرارداد کار، موضوع بیمه، مالیات و کسورات به صورت شفاف ذکر شود.
بیمه اجباری از روز اول
طبق قوانین کار و مقررات تأمین اجتماعی، بیمه کردن کارگر از روز اول اشتغال الزامی است و کارفرما نمیتواند به بهانههایی مثل «دوره آزمایشی» یا «قرارداد کوتاهمدت» از بیمه کردن کارگر خودداری کند.
اگر کارگر بیمه نشود، در صورت شکایت یا بازرسی، کارفرما موظف است حق بیمه را برای کل مدت همکاری پرداخت کند.
اگر کارفرما شما را بیمه نکرده است، طبق قانون میتوانید حق بیمه و سابقه خود را مطالبه کنید؛ برای آشنایی با جزئیات و مراحل پیگیری قرارداد کار بدون بیمه، این راهنما را بخوانید.
سهم کارفرما و سهم کارگر از بیمه
حق بیمه معمولاً به صورت درصدی از حقوق و مزایای مشمول بیمه محاسبه میشود و به دو بخش تقسیم میشود:
- سهم کارفرما (بخش عمده حق بیمه)
- سهم کارگر (معمولاً درصدی که از حقوق کارگر کسر میشود)
نکته مهم:
در قرارداد بهتر است ذکر شود که سهم بیمه کارگر از حقوق کسر میشود و مابقی توسط کارفرما پرداخت و به سازمان تأمین اجتماعی واریز میگردد.
مالیات حقوق چه زمانی کسر میشود؟
مالیات حقوق نیز یکی از کسورات قانونی است که به صورت پلکانی (با توجه به سقف معافیت و نرخهای مالیاتی مصوب) محاسبه میشود.
اگر حقوق کارگر کمتر از سقف معافیت مالیاتی سالانه باشد، مالیات به او تعلق نمیگیرد.
اگر بیشتر باشد، کارفرما موظف است مالیات را محاسبه کرده و از حقوق کسر کند.
نکته مهم:
حتماً در قرارداد ذکر شود که «در صورت تعلق مالیات، مطابق قوانین مالیاتی از حقوق کسر خواهد شد» تا در آینده اختلاف ایجاد نشود.
اگر کارفرما بیمه رد نکند چه میشود؟
این یکی از رایجترین دلایل شکایت کارگران است. اگر کارفرما بیمه رد نکند:
کارگر میتواند شکایت کند و سابقه بیمه خود را مطالبه کند.
کارفرما موظف است حق بیمه معوق را پرداخت کند.
د بسیاری موارد، علاوه بر پرداخت اصل حق بیمه، جریمه دیرکرد هم برای کارفرما ثبت میشود.
کارفرما ممکن است در لیست بدهکاران تأمین اجتماعی قرار گیرد و در دریافت مفاصاحساب و برخی خدمات اداری دچار مشکل شود.
اگر حقوق در قرارداد نوشته نشود یا ناقص نوشته شود چه میشود؟
نوشتن حقوق کارگر در قرارداد فقط یک توصیه نیست؛ بلکه از مهمترین بخشهایی است که در اختلافات اداره کار، مبنای اصلی رسیدگی قرار میگیرد. اگر حقوق در قرارداد ذکر نشود یا ناقص نوشته شود، احتمال اختلاف بالا میرود و معمولاً نتیجه رسیدگی به نفع کارگر تمام میشود.
ارزش قرارداد از نظر اداره کار
اگر در قرارداد میزان حقوق، مزایا یا نحوه پرداخت مشخص نشده باشد، قرارداد از نظر اداره کار قابل استناد هست اما ناقص تلقی میشود و در رسیدگی، اداره کار سراغ معیارهای قانونی و عرفی میرود.
یعنی:
اداره کار صرفاً به نوشته قرارداد اکتفا نمیکند و برای تعیین حقوق واقعی کارگر، از ابزارهای دیگر هم استفاده میکند.
ملاک اداره کار برای تعیین حقوق چیست؟
در صورت نبودن یا ناقص بودن بند حقوق و مزایا، اداره کار معمولاً این معیارها را بررسی میکند:
- حداقل دستمزد مصوب همان سال
- نوع شغل و میزان کار انجامشده
- ساعات کار واقعی (حضور و غیاب، پیامها، شاهد، قراردادهای مشابه)
- فیش حقوقی یا واریزیهای بانکی (اگر وجود داشته باشد)
- شهادت همکاران یا کارگران دیگر
- عرف پرداخت در همان کارگاه یا شهر
بنابراین اگر حقوق در قرارداد شفاف نباشد، کارفرما نمیتواند به راحتی ادعا کند «فلان مبلغ توافق شده» و طرف مقابل هم میتواند مطالبه بیشتری داشته باشد.
راهکار جلوگیری از اختلاف
برای اینکه قرارداد از نظر اداره کار بدون مشکل باشد و اختلاف ایجاد نشود، این کارها را انجام دهید:
مبلغ حقوق و مزایا را به صورت تفکیکشده بنویسید. (مزد پایه + مزایا)
تاریخ پرداخت حقوق را دقیق مشخص کنید.
نحوه پرداخت را تعیین کنید. (نقدی / واریز به حساب)
اضافه کاری و ساعات کار را ذکر کنید.
بند بیمه را شفاف درج کنید.
هرگونه مزایای توافقی (کارانه، پاداش، حق مسئولیت) را اگر وجود دارد، دقیق مشخص کنید.
سخن پایانی
در نهایت، حقوق کارگر در قرارداد باید بهصورت دقیق و شفاف نوشته شود تا از اختلاف و سوءبرداشت در آینده جلوگیری شود. بهترین کار این است که حقوق پایه و مزایای قانونی مثل حق مسکن، بن خواربار، حق اولاد (در صورت شرایط)، سنوات، بیمه و اضافه کاری به شکل تفکیکشده در قرارداد درج شوند و نحوه پرداخت و ساعات کار هم مشخص باشد. رعایت این نکات هم به نفع کارگر است و هم کارفرما، چون قرارداد را از نظر اداره کار قابل دفاع میکند و احتمال شکایت و مشکلات قانونی را به حداقل میرساند.
سوالات متداول درباره حقوق کارگر در قرارداد
آیا حقوق در قرارداد میتواند کمتر از حداقل باشد؟
خیر. طبق قانون کار، حداقل حقوق هر سال توسط شورای عالی کار تعیین میشود و هیچ قراردادی با رضایت کارگر نمیتواند مبلغی کمتر از حداقل قانونی را معتبر کند.
آیا حق مسکن و بن باید حتماً در قرارداد ذکر شود؟
بهتر است حتماً ذکر شود، چون این مزایا جزو دریافتیهای قانونی کارگر هستند. اگر در قرارداد نوشته نشوند، در صورت شکایت ممکن است اداره کار آنها را جزو مطالبات کارگر در نظر بگیرد.
اگر اضافه کاری پرداخت نشود چه میشود؟
اگر کارگر بتواند ثابت کند که اضافه کاری انجام داده (با مدارک، حضور و غیاب، پیامها یا شاهد)، اداره کار کارفرما را ملزم میکند اضافه کاری را مطابق ضریب قانونی پرداخت کند حتی اگر در قرارداد چیزی در مورد اضافه کاری نوشته نشده باشد.
قرارداد ساعتی چه تفاوتی با قرارداد ماهانه دارد؟
در قرارداد ساعتی، مزد بر اساس تعداد ساعات کار انجامشده پرداخت میشود، اما کارگر همچنان از بسیاری حقوق قانونی مثل بیمه، سنوات، عیدی و مرخصی (متناسب با ساعات کار) برخوردار است. فقط روش محاسبه حقوق و مزایا متفاوت است.
بیمه از چه روزی باید رد شود؟
بیمه باید از روز اول شروع به کار رد شود. اگر کارفرما بیمه را دیرتر رد کند، در صورت شکایت یا بازرسی، موظف به پرداخت حق بیمه مدت گذشته خواهد بود و ممکن است مشمول جریمه شود.
بدون دیدگاه